Nie nasza księgarnia

W 2025 roku zamknięto około 150 księgarń. Co trzecia była księgarnią niezależną, a dobiły je handel książkami w internecie, konkurencja ze strony Czechów i spadające czytelnictwo

Jak donosi raport „Rynek wydawniczy i księgarski w Polsce”, przygotowany przez Politykę Insight na zlecenie Porozumienia Wydawców Książek, w 2024 roku wydano w Polsce blisko 30,7 tys. tytułów nowości książkowych. Sprzedaż detaliczna książek miała łączną wartość 4,5 mld zł.

Sprzedaż w księgarniach to 23 proc. całej sprzedaży książek. Większość książek kupuje się w internecie.

Paweł Rubkiewicz, współzałożyciel Księgarni Artystycznej Bookoff i współorganizator Warszawskich Targów Książki Artystycznej, mówi wprost: – Rynek książki trzeszczy w szwach i dochodzi do granicy opłacalności. Jego zdaniem sytuacja na rynku książki przypomina wojny dyskontów spożywczych. – Wydaje się, że to takie przeciąganie liny, testowanie, kto jest bardziej podatny na ustępstwa – mówi.

Kto przeciąga linę? Na polskim rynku platformy sprzedażowe nastawione na handel zróżnicowanym towarem – takie jak Allegro czy Empik. Ten ostatni jako sprzedawca książek broni się przed wpuszczaniem na swój marketplace innych sprzedawców książek, w tym wydawców. Teoretycznie sprzedaży nikt im tam nie zabroni, ale marże będą na tyle niekorzystne, żeby nawet największym wydawnictwom nie opłacało się obniżać ceny i w ten sposób konkurować z Empikiem.

Prawdopodobnie ta polityka była powodem wycofania się ze sprzedaży przez Empik antykwariatu Tezeusz, największego gracza na rynku książek używanych.

Jednak nie tylko polskie marketplace’y są utrapieniem polskich sprzedawców książek. Na rynek wciskają się Mega Książki, platforma czeskiej spółki Internet-Handel, czy Libristo, specjalizująca się w tanich książkach, najczęściej zagranicznych, spółka z Vsetina na Morawach, położona kilkadziesiąt kilometrów od polskiej granicy i z magazynem w Bielsku-Białej.

– Przez wiele lat Bonito wydawało się graczem, który rozdaje karty na polskim rynku. W tej chwili, patrząc na ceny, które oferują czeskie Libristo czy Mega Książki, widać, że Bonito zostaje daleko w tyle – mówi Paweł Rubkiewicz.

ANATOMIA CZYTELNIKA

Zrozumienie profilu czytelnika to klucz do przetrwania ekosystemu drukowanej, a nawet cyfrowej książki. Dane z raportu Biblioteki Narodowej „Stan czytelnictwa w Polsce w 2025 roku” opublikowanego w kwietniu br. potwierdzają, że czytelnictwo w Polsce jest silnie skorelowane z kapitałem kulturowym i miejscem zamieszkania, tworząc mapę wyraźnych nierówności.

Według tych danych czytelnictwo ma twarz kobiety (47 proc. vs 34 proc. u mężczyzn). Wyznacznikiem jest też edukacja: książki czyta 54 proc. absolwentów uczelni wyższych i 64 proc. studiujących.

Czytają najmłodsi (15–18 lat – 56 proc.), co wynika w dużej mierze z przymusu szkolnego, jednak to właśnie ta grupa najszybciej adaptuje formaty cyfrowe: e-booki i audiobooki.

Czytanie to też przywilej mieszkańców metropolii – w miastach powyżej 500 tys. czyta aż 71 proc. populacji, co kontrastuje z 34–35 proc. na wsiach. Być może dlatego na rozwój gminnych bibliotek Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznacza co roku przynajmniej pół miliarda złotych.

Badanie Biblioteki Narodowej przynosi jeszcze jeden wskaźnik. Literacki krajobraz pozostaje zakładnikiem gatunkowej triady: kryminału, romansu i fantastyki. Podium zajmują Remigiusz Mróz, Stephen King i Henryk Sienkiewicz. Badani mieli podać nazwiska najczęściej czytanych autorów. W zestawieniu top 10 poza Sienkiewiczem pojawia się również Mickiewicz. Badanych nikt nie pytał, jakie tytuły tych autorów przeczytali.

Najbardziej uderzającym wskaźnikiem intelektualnej erozji jest spadek znaczenia domowych księgozbiorów – jeszcze niedawno stanowiły one źródło dla 20 proc. czytających książki, a obecnie tylko dla 10 proc.

***

To tylko fragment tekstu z najnowszego numeru „Press”. Przeczytaj go w całości w magazynie.

„Press” do nabycia w salonach prasowych, App Store, Google Play, e-Kiosku lub online na E-sklep.press.pl.

Czytaj też: Nowy "Press": rozmowa z Sofią Lebedievą, Leszek Kraskowski i premier Tusk dla wybranych

Ryszard Parka

Aby przeczytać cały artykuł:

Zapisz się na nasz newsletter i bądź na bieżąco z najświeższymi informacjami ze świata mediów i reklamy. Pressletter