Wydawcy i organizacje społeczne z apelem o implementację unijnej dyrektywy anty-SLAPP

Wydawcy i organizacje społeczne wystosowały we wtorek apel w sprawie implementacji unijnej dyrektywy anty-SLAPP. Popierają propozycje zmian prawnych zaproponowane przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, Article 19 i Sieć Obywatelską Watchdog Polska.

– W ostatnich latach Polska znalazła się w europejskiej czołówce krajów dotkniętych SLAPP-ami. Sprawy były inicjowane nie tylko przez osoby związane z biznesem, ale także przez polityków opcji rządzącej, telewizję publiczną czy spółki skarbu państwa – mówi "Presserwisowi" Paulina Milewska, starsza ekspertka HFHR (Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka). – Wdrożenie dyrektywy przy jednoczesnym podniesieniu standardu ochrony i rozciągnięciu go na prawo karne to dla naszej demokracji wielka szansa – stwierdza.

"Potrzebna jest gruntowna rewizja polskiego prawa"

W kwietniu 2024 roku weszła w życie unijna dyrektywa anty-SLAPP. Ma być odpowiedzią na zjawisko pozywania dziennikarzy, aktywistów czy naukowców za krytykę osób wpływowych lub nagłaśnianie nadużyć władzy. Kraje członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska, mają dwa lata na jej implementację do swoich systemów prawnych. Jak zauważają w swoim apelu polscy wydawcy zrzeszeni m.in. w Izbie Wydawców Polskich, Radzie Polskich Mediów i Stowarzyszeniu Gazet Lokalnych, samo wdrożenie dyrektywy do polskiego prawodawstwa nie wystarczy.

Czytaj też: Walka o Dom Dziennikarza. SDRP chce odebrać SDP prawo wyłącznego administrowania

"My, dziennikarze, wydawcy, przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych, grup aktywistycznych, środowiska akademickiego i naukowego podkreślamy, że do efektywnego zajęcia się problemem SLAPPów potrzebna jest gruntowna rewizja polskiego prawa i przyjęcie ambitnych rozwiązań, które wykraczają poza minimalne wytyczne Dyrektywy" – napisano w apelu 43 organizacji.

Sygnatariusze podkreślają, że SLAPP-y, strategiczne działania prawne zmierzające do stłumienia debaty publicznej, to sprawy inicjowane w celu pognębienia osoby bądź organizacji wypowiadającej się na tematy istotne publicznie. Inicjator SLAPP-u dysponuje zazwyczaj znacząco większą władzą ekonomiczną lub polityczną od osoby pozywanej lub oskarżonej.

SLAPP-y poważnym zagrożeniem dla demokracji

Sygnatariusze apelu mają nadzieję, że Polska stanie się pionierem europejskiej legislacji anty-SLAPP. Polska Grupa Robocza przeciw SLAPP-om, w tym HFPC wraz z Article 19 i Siecią Obywatelską Watchdog Polska, przedstawiły swoje propozycje zmian prawnych w celu wdrożenia dyrektywy w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed ewidentnie bezpodstawnymi lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Apel jest poparciem proponowanych zmian.

Czytaj też: Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie gróźb wobec Grzegorza Rzeczkowskiego

Wśród głównych proponowanych zmian znalazło się m.in. wprowadzenie zasady, że gwarancje ochrony przed SLAPP nie mogą dotyczyć wyłącznie postępowań cywilnych, ale również spraw karnych. Twórcy postulują wprowadzenie obszernego katalogu przesłanek wskazujących, że celem postępowania jest tłumienie debaty publicznej.

Innym rozwiązaniem ma być wykluczenie Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego z możliwości sądzenia się o ochronę dobrego imienia. Według przedstawionych założeń konieczne jest zlikwidowanie przepisów stanowiących podstawę wszczynania najbardziej uciążliwych SLAPP-ów, a tym samym uchylenie art. 212 i 216 k.k. (zniesławienie i znieważenie). Uchyleniu tych przepisów powinna towarzyszyć odpowiednia reforma procedury cywilnej.

"Jako przedstawiciele różnych środowisk, którym zależy na otwartej i transparentnej debacie publicznej, podkreślamy, że SLAPP-y mogą dotknąć każdego, stanowiąc poważne zagrożenie dla demokracji. Dlatego łączymy siły i apelujemy o wprowadzenie szeroko zakrojonych zmian prawnych, które skutecznie ochronią społeczeństwo obywatelskie" – napisano w apelu.

Czytaj też: UOKiK nakłada karę 68,5 mln zł na operatora kablowego Vectra za podwyżki abonamentu

(PAR, 13.11.2024)