Poglądy przyjaciół stają się naszymi

fot. Freestocks.org/ Unsplash

Coraz więcej osób zdobywa informacje poprzez media społecznościowe. Ile? W Stanach Zjednoczonych 67 proc. internautów wiedzę o bieżących wydarzeniach czerpie częściowo z mediów społecznościowych – wynika z raportu Pew Research Center z 2017 roku. Media społecznościowe będą wzmacniać postawę, która jest podzielana w grupie naszych znajomych, a wiadomości publikowane przez naszych przyjaciół wzbudzą u nas większe zaufanie. Jeśli autorem jest członek naszej grupy, nie sprawdzamy źródła informacji, bo wtedy kwestionowalibyśmy naszą przyjaźń, nawet jeśli jest tylko wirtualna. Poza tym fake news odpowiada na potrzebę uderzenia w przeciwników płynącą z przekonania, że są gorsi i źli.

Pojawiają się więc pytania, czy między dostępem do informacji i zamknięciem w bańce informacyjnej a podzielaniem wybranych poglądów zachodzi związek? Jak ograniczony dostęp do informacji wpływa na zaufanie do źródła? Czy w czasach mediów społecznościowych podejmujemy próby weryfikacji poglądów?

W badaniu, które przeprowadziłem w 2018 roku z firmą Neuroidea i Laboratorium Badań Medioznawczych Uniwersytetu Warszawskiego, wykazaliśmy, że emocje mają kluczowy wpływ na ocenę źródła informacji. To emocje nadają znaczenie i wagę różnym wypowiedziom. Jeśli badani kogoś nie lubili, nie zgadzali się z daną wypowiedzią, nie chcieli się pod nią podpisać i nie uważali jej za ważną. W przypadku polityków badani reagowali odmiennie w zależności od tego, czy wypowiedź przypisywano Donaldowi Tuskowi, Jarosławowi Kaczyńskiemu czy nie podawano autora. Nasze emocje podsuwały interpretację, a umysły ciężko pracowały, by uzasadnić opinię płynącą z emocji.

Powtarzanie rzekomych słów oponenta wzmacnia niechęć do wzajemnego wysłuchania. Przez to uniemożliwia debatę, gdyż oczekujemy ataków i jednocześnie sami ataki wyprowadzamy. Miejsce racjonalnej czy zdroworozsądkowej argumentacji i rozmowy zajmuje prawda emocjonalna, z którą dyskutować nie sposób.

Czy jesteśmy skazani na fałszywe informacje? Nie, ale trzeba pamiętać, że zamknięcie w bańkach informacyjnych i ataki na naszych wrogów zaspokajają nasze podstawowe potrzeby emocjonalne, co walkę z dezinformacją znacznie utrudnia.