Tusk dla wybranych

To, co dziennikarze mówią o premierze, zadziwia bardziej niż to, co on o nich myśli.

Autorka: Małgorzata Wyszyńska

Pytam Michała Szułdrzyńskiego, redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej”, kiedy opublikował ostatni wywiad z Donaldem Tuskiem. – To było tak dawno… – zastanawia się. Po chwili mówi: – Było to wtedy, gdy Tusk jako przewodniczący Rady Europejskiej zaprosił na spotkanie dziennikarzy z Europy, w tym przedstawiciela „Rzeczpospolitej”. I to był ostatni raz, mimo, że potem jeszcze wiele razy się o to się staraliśmy.

TYLKO DLA WYBRANYCH

Jak długo trzeba stać w kolejce po wywiad z premierem? – pytam Jacka Żakowskiego, komentatora Radia Tok FM, a do niedawna publicysty „Polityki”. – Nie ma żadnej kolejki. Można być tylko wybranym – uważa Żakowski. – Wywiad z Tuskiem teraz nie jest możliwy. Wiele razy próbowaliśmy go zdobyć, ale bez skutku – oznajmia bez wahania Karolina Lewicka, dziennikarka polityczna Tok FM.

O rozmowę z Tuskiem bez skutku zabiega od lat tygodnik „Polityka”. Ostatni raz polityk udzielił wywiadu naczelnemu pisma Jerzemu Baczyńskiemu i nieżyjącej już Janinie Paradowskiej prawie 11 lat temu, czyli w grudniu 2015 roku. Marek Czyż, dziennikarz TVP, także jest zdania, że uzyskanie wywiadu od Tuska jest bardzo trudne. Zdarzają się jednak miłe niespodzianki. – Podczas kampanii wyborczej w 2023 roku premier zgodził się porozmawiać z małym lokalnym portalem ze Śląska Dziennikmetropolii.pl, który wówczas prowadziłem. Generalnie jednak, tak jak inni politycy, Tusk używa mediów tylko wtedy, kiedy ich potrzebuje – stwierdza Czyż.

Wyjątkiem jest „Gazeta Wyborcza”, która zdobyła wywiad z premierem w listopadzie 2025 roku, a wcześniej w marcu 2024 roku. Oba wywiady przeprowadził zastępca redaktora naczelnego „GW” Bartosz T. Wieliński. Czy jednak obecność Donalda Tuska na łamach tego dziennika raz na kilkanaście miesięcy oznacza otwartość Tuska na „Wyborczą”?

GRATULACJE DLA TRZÓDKI

Nie zawsze tak było. Dziennikarze pamiętają czasy, kiedy o wywiad z Donaldem Tuskiem nie było trudno. – Kiedy Tusk był premierem po raz pierwszy, robiłem z nim wywiady dla „Polityki” i dla TVP. Pamiętam też, jak odwiedził nas w Tok FM z gratulacjami z okazji którejś rocznicy „trzódki” [Żakowski, Władyka, Lis i Wołek w piątkowym „Poranku Tok FM” – MW].

Rafał Kalukin, dziennikarz tygodnika „Polityka”, który pochodzi z Gdańska, pamięta jeszcze, jak w latach 90. można było się przysiąść do Tuska w knajpie i swobodnie z nim pogadać. – Dziś tradycyjne media nie są Tuskowi potrzebne. Tę zmianę po raz pierwszy zauważyłem, podróżując tuskobusem podczas kampanii wyborczej 2011 roku. Wyraźnie było już widać instrumentalne traktowanie mediów. Kontakty z dziennikarzami były ograniczone do minimum. Tusk skupiał się na mieszkańcach odwiedzanych miejscowości. Od mediów oczekiwał, by pokazywały go tak, jak on tego chce – opowiada Kalukin. – A potem wydarzyła się rewolucja komunikacyjna i przyszły możliwości kreowania wizerunku polityka bez udziału tradycyjnych mediów – dodaje.

W pewnym momencie stało się jasne, że w świecie mediów społecznościowych polityk może lepiej kontrolować przekaz. Konrad Piasecki, dziennikarz TVN 24, stwierdza: – Donald Tusk uznał media społecznościowe za wystarczające. Poza tym ma poczucie, że dziennikarze nie rozumieją polityki ani całej złożoności sytuacji społecznej i kontekstu międzynarodowego. Może też uważać, że media lekceważą niebezpieczeństwa związane z władzą PiS. Tusk chciałby, żeby dziennikarze grali z nim w jednej drużynie na 100 proc. – mówi.

– Nie jest rolą dziennikarzy spełnianie oczekiwań polityków – oponuję.

Piasecki śmieje się: – Politycy uważają inaczej.

CHAOS, HAŁAS I NIEDOBRE INTENCJE

Po zwycięstwie w 2023 roku przez chwilę wydawało się, że Tusk znów stanie się bardziej otwarty dla mediów. Jednak krótko po wyborach nowo zaprzysiężony premier udzielił wspólnego wywiadu trzem telewizjom: TVP, TVN 24 i Polsatowi. – Tusk dał wyraźnie do zrozumienia, że nie będzie tracił czasu na trzy stacje osobno. To była symboliczna decyzja świadcząca o tym, że wszystko będzie tak, jak przedtem – wspomina Marek Czyż.

Choć przecież Donald Tusk sam był kiedyś dziennikarzem i redaktorem, a nawet redaktorem naczelnym „Przeglądu Politycznego”, wcześniej tygodnika „Samorządność” – dodatku do „Dziennika Bałtyckiego”, potem pisma „CDN”, a na koniec wicenaczelnym „Gazety Gdańskiej”.

Bogusław Chrabota, były redaktor naczelny „Rzeczpospolitej” i publicysta tego dziennika, wspomina: – W czasach „Przeglądu Politycznego” poznałem go osobiście. Nie miał uprzedzeń wobec prasy, ale jak każdy z nas, ludzi nielegalnego obiegu, musiał wybierać: media czy polityka? Wybrał politykę i dla Polski to dobrze. Jego wybór był konsekwentny; odtąd nie identyfikował się ze światem prasy. Mam wrażenie, że Donald Tusk nie lubi pośrednictwa w komunikowaniu. Wykorzystuje media instrumentalnie. Woli komunikację osobistą, bo wie, że jest w tym dobry, a media mogą zdeformować jego przekaz. Uważa sferę mediów za ważny, ale nie kluczowy element systemu współczesnego państwa. Media to dla niego jednak przede wszystkim chaos, hałas, potęga banału, czepialstwo i nie zawsze dobre intencje – podsumowuje Chrabota.

BEZ RYZYKA

Dlaczego Tusk odwrócił się od tradycyjnych mediów?

Jacek Żakowski: – Premier to nie jest brat łata, który w latach 90. chętnie przychodził do mediów. Dziś to już inny polityk. Lekceważenie mediów to jego świadomy wybór. Nabrał pewności siebie, wysoko ocenia swoją pozycję na arenie międzynarodowej. Jest przekonany, że o nikogo nie musi zabiegać. I wie, że przy takiej polaryzacji sceny politycznej bez żadnych zabiegów z jego strony jedne media i tak będą go popierały, a inne zwalczały.

Żakowski uważa, że paradoksalnie taka postawa przynosi premierowi korzyści, bo odpowiadanie na pytania zawsze wiąże się z ryzykiem. – Nawet zaprzyjaźnieni dziennikarze mogą go pytać o trudne kwestie. Unikanie takich pytań tylko przysparza mu poparcia – wyjaśnia.

Taka taktyka jest całkiem zrozumiała, uważa Jacek Nizinkiewicz, dziennikarz „Rzeczpospolitej”: – Nie wiem, czy jako polityk ryzykowałbym pokazywanie się w mediach. Zawsze można napotkać trudne pytanie lub niechcący coś chlapnąć. Tusk jest bardzo pragmatycznym politykiem – stwierdza, a mimo to nie ukrywa żalu: – Jestem rozczarowany i jako dziennikarz, i jako obywatel. Część mediów też jest sfrustrowana brakiem dialogu z premierem. To nie jest dobre dla demokracji.

Rafał Kalukin z „Polityki” także ma żal do Tuska za brak wsparcia dla tradycyjnych mediów. – Tradycyjnym mediom spadają zasięgi. W tej sytuacji można by oczekiwać wparcia państwa. Jeśli rząd nie uruchomi mechanizmów pomocy, to algorytmy cyfrowe za kilka lat nas zjedzą. Tusk nie docenia jednak potrzeby budowania debaty publicznej, wartości istotnej dla społeczeństwa obywatelskiego, która bez mediów nie będzie możliwa.

Żakowski też uważa, że lekceważenie mediów nie przynosi korzyści demokracji. – Tuskowi zabrakło wyobraźni. Odrzucił szansę budowania mediów publicznych. Nie wpuścił do nich pisowców, ignorując fakt, że po następnej kampanii wyborczej to oni nie wpuszczą tam zwolenników Koalicji Obywatelskiej. Konsekwencją jest wzmocnienie polaryzacji sceny politycznej i spadek wiarygodności mediów.

Żakowski zaznacza, że polaryzacja sceny politycznej oparta jest głównie na emocjach: – W rządzie i w najbliższym otoczeniu Tuska nie ma żadnego profesora, jest za to wielu PR-owców. Tu już nie chodzi o argumenty, ale o emocje i budowanie więzi. Skutkiem takiego podejścia jest przekonanie, że społeczeństwem da się zarządzać za pośrednictwem emocjonalnych mediów społecznościowych, ale nie trzeba z nim rozmawiać.

Kiedyś, starając się o wywiad, Karolina Lewicka usłyszała od bliskiego współpracownika premiera, że Tusk wywiadów nie potrzebuje. – Odpowiedziałam, że to polityka jak Donalda Trumpa, który rozmawia tylko z Fox News. Krótkofalowo może się wydawać, że taka strategia jest korzystna. Długofalowo nie przynosi jednak profitów, bo w tradycyjnych mediach też są obecni wyborcy Koalicji Obywatelskiej i Tusk traci do nich dostęp – przekonuje Lewicka.

Ta zamknięta postawa premiera jest niepokojąca. – Tusk ma też niewielki kontakt z własnym klubem parlamentarnym. Zachowuje się jak książę duński na Zamku w Elsynorze – mówi dziennikarka.

Dziennikarze mają nawet kłopot z uzyskaniem informacji od jego otoczenia.

– Tusk otoczył się wąskim gronem zaufanych ludzi. Z tego kręgu nie ma żadnych przecieków. Nawet posłowie KO muszą zabiegać o rozmowę z premierem – potwierdza Jacek Nizinkiewicz.

UZASADNIONA NIECHĘĆ

A może Donald Tusk zawiódł się na dziennikarzach i to jest powodem jego niechęci do nich? Tak uważa Jarosław Gugała, pracujący w grupie Telewizji Polsat: – Premier nie ma zaufania do mediów, bo straciły wiarygodność. Wytworzyły standard, w którym liczą się tylko emocje i obrzucanie inwektywami przeciwników. Ulegają komercjalizacji lub politycznym naciskom. Nie pełnią już funkcji uczciwego pośrednika między politykami a wyborcami.

Tego samego zdania jest Jacek Żakowski. W jego opinii premier po prostu mediów nie szanuje i ta niechęć jest uzasadniona. – Trudno mówić o szacunku do mediów, które zadają Tuskowi pytania tylko po to, żeby wzmocnić lub osłabić jego partię, a nie po to, żeby dostarczyć wiedzy odbiorcom. Dziennikarze są dziś bardzo mocno powiązani z grupami politycznymi – komentuje Żakowski.

Szefowi rządu chyba najbardziej dała się we znaki TVP, która za czasów PiS atakowała go bezpardonowo, wielokrotnie przekraczając granice linczu. Bogusław Chrabota stwierdza: – Za czasów kurszczyzny Tusk w TVP był systematycznie poniżany i niszczony wbrew wszelkim regułom rzetelności dziennikarskiej i nie upomniała się o niego wtedy żadna instytucja. Przede wszystkim upartyjniona KRRiT, która właśnie wtedy straciła resztki mandatu moralnego. Podobnie Rada Mediów Narodowych. Donald Tusk ma podstawy, by do tych instytucji, które dziedziczą po poprzednikach, być uprzedzonym.

CYNICZNY I PRAGMATYCZNY

A może odwrócenie się Donalda Tuska od mediów to wyraz chłodnej kalkulacji, a nie żadnej niechęci? Tak uważa Michał Szułdrzyński z „Rzeczpospolitej”: – Przyjmuję, że Tusk jest politykiem nowego typu. Stawia na własne kanały komunikacji i adresuje swoje treści bezpośrednio do wyborców. Czasem ujawniając newsy, zachowuje się jak rasowy dziennikarz śledczy. Tak było z informacjami otrzymanymi z ABW o powiązaniach politycznych prawicy na rynku kryptowalut, które premier ujawnił w kwietniu br. przed posiedzeniem rządu. Czy w sprawie rosyjskiej rakiety, która wybuchła 31 lipca br. w Lubelskiem.

O pragmatyzmie Tuska jest też przekonany Łukasz Warzecha, publicysta tygodnika „Do Rzeczy”. – Premier ma skrajnie cyniczny i pragmatyczny stosunek do wszystkich mediów, zarówno prawicowych, lewicowych, jak i tych głównego nurtu. Pod tym względem jest bardzo podobny do Jarosława Kaczyńskiego. Traktuje je instrumentalnie i unika trudnych pytań. I nic na tym nie traci – mówi Warzecha.

SZUKAJĄ DZIURY W CAŁYM

Jako prawicowy dziennikarz Warzecha jest chyba wyjątkiem. Na ogół bowiem media prawicowe skarżą się na dyskryminację ze strony Tuska.

– Donald Tusk i Jarosław Kaczyński są w kwestii stosunku do mediów bliźniaczo do siebie podobni. Dzielą media na swoje i nie swoje. TV Republika na przykład nie jest wpuszczana na konferencje prasowe premiera. Media prawicowe są postrzegane jak wrogie. To wynika z wyrachowania. Nie są z jego elektoratu, więc go nie interesują – uważa Rafał Ziemkiewicz.

TV Republika podała, że dziennikarz tej stacji Bartosz Utnicki został źle potraktowany przez premiera na konferencji prasowej, gdy zapytał o upadek rakiety na Lubelszczyźnie. „Pyta zaangażowana politycznie stacja telewizyjna Republika i szuka dziury w całym. Przepraszam za sformułowanie” – odpowiedział mu Tusk. Później wyjaśniał, że w pytaniu dziennikarza była zawarta teza, że rząd nie wykorzystał czasu, który dostał.

A gdy na konferencji prasowej dziennikarz TV Republika zapytał Donalda Tuska: „Panie premierze, czemu politycy KO wyłudzili pieniądze z powodzi”?, usłyszał tylko: „Eeeej, co to jest za metodyka?” – po czym Tusk odszedł.

W październiku 2024 roku Prokuratura Rejonowa Warszawa-Śródmieście wszczęła dochodzenie w sprawie niewpuszczania TV Republika na konferencje premiera. Nierówne traktowanie mediów przez Tuska wielu dziennikarzom wydaje się jednak usprawiedliwione. Karolina Lewicka: – Służyli swojej partii, czerpiąc z tego korzyści. Trudno to nazwać dziennikarstwem. Krzywda, którą wyrządzili Polsce i mediom prawicowi dziennikarze jest dużo większa niż krzywda, której teraz sami doznają od Tuska.

Premiera broni także Konrad Piasecki: – Prawicowe media często przekraczają granice dziennikarstwa. Trudno, żeby tak postponowana władza, jak rząd Tuska, budowała z nimi pozytywne więzi.

BARDZO UPRZEJMY ROZMÓWCA

Mimo to dziennikarze lubią Tuska, bo jako polityk ma wiele zalet. Przyznają to niemal wszyscy. Jest interesującym rozmówcą, błyskotliwym i eleganckim. Dobrze wyczuwa interlokutora. I co bardzo ważne, zawsze odpowiada na wszystkie pytania.

Jacek Nizinkiewicz pamięta wywiad z Tuskiem, który przeprowadził kilkanaście lat temu przed wyborami prezydenckimi, w których wygrał Komorowski. – Okazał się bardzo ciekawym rozmówcą. W pewnym momencie uniósł koszulę i pokazał, jak bardzo podczas naszej rozmowy się spocił. „Będę musiał ją zmienić” – stwierdził. To było bardzo ludzkie – opowiada Nizinkiewicz. – Zgodził się też, żebym zadał mu wszystkie pytania i przedłużył rozmowę, choć jego współpracownicy nalegali, by już kończył – dodaje.

Wojciech Czuchnowski, dziennikarz „Gazety Wyborczej”, jest przekonany, że szef rządu uważa, że media są ważne i że trzeba z nimi rozmawiać. – Premier ma po prostu stałych rozmówców, ale na konferencjach prasowych rozmawia z każdym. Tusk odpowiada na wszystkie pytania, i to wszystkim, także dzien-

nikarzom prawicowym, którzy zwykle dopytują i drążą temat. Czasem jest wobec nich złośliwy, ale wchodzi z nimi interakcję.

CZY ZNÓW SIĘ MYLĄ?

Czy Donald Tusk będzie w stanie utworzyć rząd po najbliższych wyborach?

Zdania na ten temat są podzielone. – Tusk raczej nie zbuduje rządu. Bardziej prawdopodobne jest, że stworzy go PiS z ugrupowaniem Morawieckiego – przypuszcza Jacek Żakowski.

– Nie ma na to najmniejszych szans. Żeby rządzić Polską, trzeba mieć 230 posłów w Sejmie. Sondaże pokazują, że na razie nie jest to możliwe. Po prostu brakuje szabel – nie ma wątpliwości Jarosław Gugała.

Sceptyczny jest także Rafał Ziemkiewicz. – To mało prawdopodobne. Raczej Tusk będzie ratował się ucieczką z twarzą na jakieś unijne stanowisko. Scena polityczna jest teraz w fazie przeobrażania się, ale przechyla się na prawo.

Marek Czyż nie chce wyrokować: – Sytuacja jest bardzo dynamiczna, a polska polityka stała się nieprzewidywalna. Jeśli Koalicja Obywatelska przetrwa, to dlatego, że Jarosław Kaczyński nie będzie chciał już rządzić. Lider PiS przestanie być numerem jeden na prawicy, a to będzie dla niego nie do zniesienia.

Rafał Kalukin przewiduje: – Jeśli nie zostanie wypełniona dzisiejsza próżnia po Trzeciej Drodze, Tuskowi będzie trudno uformować rząd, bo nie przyciągnie konserwatystów. A po nich będzie też sięgać Morawiecki i Konfederacja. Prawica ma w tej chwili minimalną przewagę. Na jej korzyść przemawia też to, że ma popularnego prezydenta. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest kryzys polityczny, w wyniku którego nikt nie będzie w stanie zbudować rządu.

Michał Szułdrzyński uważa inaczej: – Tusk ma teraz większe szanse na stworzenie rządu niż przed rozpadem PiS. Jeśli poparcie dla PiS spadnie poniżej 20 proc., to walka będzie wyrównana i rozstrzygnie się małą różnicą głosów.

Łukasz Warzecha też nie przekreśla takiej możliwości: – Tusk ma szanse na sformowanie rządu. Pojawia się tylko pytanie jak duże. Moim zdaniem to 40–45 proc., ale sytuacja jest dynamiczna. Dotychczasowe sondaże pokazują, że bardzo trudno będzie skleić rząd.

Bogusław Chrabota: – Czy Tusk może utworzyć rząd po kolejnych wyborach? Oczywiście. To kwestia wyników jego formacji i układu koalicyjnego. W Koalicji Obywatelskiej Tusk nie ma żadnej konkurencji.

Konrad Piasecki sądzi, że na razie przewidywanie możliwości utworzenia rządu przez Tuska jest wróżeniem z fusów. – Mimo to uważam, że sprawa nie jest przegrana, a Koalicja Obywatelska nie jest skazana na porażkę.

NIKT NIE ZGADŁ

A może jest jeszcze inaczej? Może Donald Tusk nie ceni mediów, bo dziennikarze w stosunku do niego stale się mylą? Nikt z nich nie przewidział, że wyjedzie z kraju, by zostać na pięć lat przewodniczącym Rady Europejskiej. Nikt nie zgadł, że wróci, by poprowadzić PO do zwycięskiej batalii z PiS w 2023 roku, choć mógł żyć na dostatniej emeryturze. A teraz w znakomitej większości nie wierzą, że jego partii uda się wygrać przyszłoroczne wybory.

Jarosław Gugała zauważa, że media, przewidując działania Tuska, często się mylą. I opowiada taką anegdotę. – W 2010 roku, tuż przed wewnętrznymi wyborami w Platformie Obywatelskiej, które miały wyłonić kandydata tej partii na prezydenta, znajomy dziennikarz stwierdził, że Donald Tusk wystartuje w wyborach na to stanowisko. Zapytałem go, dlaczego tak uważa. „To oczywiste” – stwierdził. Zawarłem z nim zakład i wygrałem. W wyborach wystartował Bronisław Komorowski i je wygrał – wspomina Gugała. I dodaje, że takich sytuacji było bardzo wiele.

Czy Donald Tusk znów zaskoczy dziennikarzy?

***

Tekst Małgorzaty Wyszyńskiej pochodzi z magazynu „Press” – wydanie nr 09-10/2026. Teraz udostępniliśmy go do przeczytania w całości.

„Press” do nabycia w salonach prasowych, App Store, Google Play, e-Kiosku lub online na E-sklep.press.pl.

Czytaj też: Nowy "Press": Marek Zając, Grzegorz Jankilewicz, wpadka 30-lecia i losy TVN

Małgorzata Wyszyńska