Aktorska klauzula sumienia

Podczas nagrywania audiobooka - książki Artura Domosławskiego "Wygnaniec. 21 scen z życia Zygmunta Baumana" - aktor odmówił przeczytania fragmentu o Janie Pawle II. Uznał, że "papież nie mógł wygłosić niedorzecznej tezy". 

W książce o Zygmuncie Baumanie, wydanej przez wydawnictwo Wielka Litera, w części poświęconej jego powrotom do Polski w latach 90., bohater jest w pewnym momencie krytykowany przez intelektualistów katolickich. Wtedy też pojawia się cytat, który rozdrażnił czytającego książkę aktora. 

„Spory budzi przesłanie Jana Pawła II, który podczas pielgrzymek do Polski nazywa wolność człowieka, pozbawioną bliskich jemu wartości, deprecjonującym określeniem »swawola«. Papież piętnuje świeckie prawa – między innymi prawo kobiet do decydowania o urodzeniu dziecka lub usunięciu ciąży. Jednym ze skutków tych nauk i uległości znacznej części establishmentu wobec Kościoła jest wprowadzenie ustawy antyaborcyjnej. W 1995 roku w Skoczowie Jan Paweł II posuwa się do wygłoszenia niedorzecznej tezy, że w Polsce powraca dyskryminacja katolików i że są oni spychani na margines życia społecznego” – brzmi cytat ze strony 655.

"W tym momencie aktor-lektor zrobił Rejtana, non possumus i takie tam. Poszło – jak mi opowiadano, nie byłem świadkiem zdarzenia - o ten właśnie akapit, a najbardziej o sformułowanie NIEDORZECZNA TEZA" – napisał na Facebooku autor książki Artur Domosławski. Według jego relacji aktor miał powiedzieć, że nie przeczyta tego fragmentu, bo Jan Paweł II nie mógł wygłosić niedorzecznej tezy. Domosławski nie podał nazwiska aktora. 

Komentujący na Facebooku pisali, że aktorowi "włączyła się klauzula sumienia" i "wcielił się w rolę cenzora". 

Aktor cenzuruje autora

– Pierwszy raz słyszę o takiej sytuacji, kiedy aktor czytający książkę do audiobooka cenzuruje to, co jest w niej napisane – mówi Mariusz Szczygieł z wydawnictwa Dowody na Istnienie. – Z tego wynika, że jeśli aktor nie zgadza się z ideą hitleryzmu, to automatycznie nie może zagrać w sztuce Hitlera. Aktorzy przecież czytają i odgrywają nie swoje słowa i to jest ich zadanie.  

Szczygieł zwraca uwagę, że taka odmowa wiąże się z kosztami dla wydawnictwa i opóźnieniem publikacji, a do tego dochodzi jeszcze znalezienie kolejnego aktora, który przeczyta książkę. 

W związku z tą sytuacją producent audiobooka zerwał współpracę z aktorem. To opóźniło wydanie audiobooka o kilka dni w stosunku do wydania papierowego książki. Całość nagrał ostatecznie Adam Bauman.

Książka Artura Domosławskiego "Wygnaniec. 21 scen z życia Zygmunta Baumana" miała premierę 24 lutego. Domosławski, autor m.in. głośnej książki "Kapuściński non-fiction", w 2010 roku otrzymał tytuł Dziennikarza Roku. 

(BAE, 12.03.2021)