"GW" broni artykułu opartego na rozmowie z babką zamachowca

"Gazeta Wyborcza" nie zdjęła artykułu opartego na rozmowie z babką zamachowca z Krakowa, bo uważa, że rozmowa z ludźmi, którzy mogą rzucić światło na tło tragedii, jest jej powinnością. Kanał Zero i "Fakt" usunęły publikacje z udziałem 80-latki.

Materiał, w którym reporterka Kanału Zero Małgorzata Frydrych rozmawia z babką Michała O., ukazał się w poniedziałek rano w programie "Interwencja Zero". W siedmiominutowym materiale Małgorzata Frydrych pytała kobietę o zainteresowanie wnuka bronią i dlaczego wraz z ojcem regularnie jeździł na strzelnicę. Padło również pytanie o to, czy w ostatnim czasie Michał O. zachowywał się w nietypowy sposób. "27-go października byłam z nim (Michałem O. – przyp. red.) w Starachowicach, bo byłam na zabiegu. Michał nas zawoził (...) bo nie miał kto jechać. Jeszcze przez drogę mówię tak: »Michał, Ty będziesz dobrym kierowcą, bo jedziesz tak ostrożnie, nie będziesz miał żadnego wypadku«" – relacjonowała.

Materiał wzbudził kontrowersje. W mediach społecznościowych krytykowali go dziennikarze i politycy. "Od soboty dziennikarski X oburzał się na skandaliczny występ Sakiewicza, a dziś kolejne media publikują relacje z wizyt u 80-letniej babci zamachowca. Nie daje mi spokoju pytanie: jaki cel ma męczenie starszej kobiety, która właśnie straciła najbliższe osoby i przeżywa dramat?" – pisał na X Rafał Mrowicki, dziennikarz serwisu XYZ.

"Ręce opadają! Czy dziennikarze w Polsce nie czytają rekomendacji np. po Columbine (chodzi o zamach w Columbine High School w Stanach Zjednoczonych z 1999 roku – przyp. red.). Jakaś elementarna podstawowa przyzwoitość by się przydała" – napisała w serwisie X Katarzyna Kotula, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i wiceprzewodnicząca Nowej Lewicy. I zapytała: "Czy są jakieś granice bycia hieną? (...) Wy tam macie czelność drodzy dziennikarze pracujący w Zero mówić potem o polaryzacji, kręgosłupach moralnych itp? Dno" – napisała.

Krzysztof Stanowski, szef Kanału Zero, odpowiedział: "Mimo że mnie Pani obraża, to się tutaj z Panią zgodzę". I w następnym poście oświadczył, że materiał z odwiedzinami u babci zamachowca był niepotrzebny i został usunięty, podobnie jak wszystkie inne ślady po nim (rolki, shorty). "Przepraszamy za niego" – napisał Stanowski.

Do babki zamachowca udało się również dotrzeć m.in. reporterowi "Faktu". Na facebookowym profilu Fakt Warszawa można było w poniedziałek znaleźć post zachęcający do przeczytania rozmowy z 80-latką: "»Co tu rozmawiać. Moja córka nie żyje«" – powiedziała reporterowi "Faktu" babcia sprawcy zamachu w Krakowie. Pojechaliśmy do rodzinnej miejscowości, gdzie tragedia ma również bardzo osobisty wymiar" – czytamy na profilu Faktu Warszawy. Jednak opublikowany w niedzielę artykuł został usunięty.

– Nie komentuję kulis naszej pracy – odpowiedział krótko "Presserwisowi" Michał Wodziński, redaktor naczelny "Faktu", pytany o powody usunięcia publikacji.

Natomiast kierownictwo redakcji "Gazety Wyborczej" nie zdjęło artykułu opartego na rozmowie z babką zamachowca. W poniedziałek był dostępny na czołówce serwisu Kielce.wyborcza.pl. Można w nim przeczytać, jak babka sprawcy opowiada o nim. "To było takie dobre dziecko – jej słowa mieszają się z płaczem. – Nie wiem, co go opętało. Przecież do kościoła chodził, choć ostatnio trochę mniej" – czytamy w artykule. Potem 80-latka wspomina, że coś ją niepokoiło już w piątek, nie spała całą noc. "Janusz (ojciec zamachowca) nie przyjechał po swojskie jajka dla sąsiadów i córki, która zabierała do Krakowa, gdzie studiowała malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych" – wspomina kobieta w rozmowie z reporterem "GW".

– Z zamieszczonych publikacji wynika, że babcia zamachowca podczas rozmowy z reporterami była spokojna i logiczna – mówi Alicja Polewska, redaktorka naczelna "Gazety Pomorskiej", "Expressu Bydgoskiego" i "Nowości Dziennika Toruńskiego". – Jednak jej powierzchowność mogła być fasadą, która nie wyklucza, że występuje u niej zespół stresu pourazowego. W dramatycznych okolicznościach straciła rodzinę. Będzie musiała zmierzyć się z tą tragedią, wziąć udział w pogrzebie, jako najbliższa krewna zamachowca będzie stale poddawana ocenie lokalnej społeczności – zauważa Alicja Polewska. Jednak w jej ocenie dziennikarze nie powinni w ogóle rozmawiać z osobami dotkniętymi tak wielkimi tragediami.

Marek Twaróg, redaktor naczelny Polska Press Grupy, jest innego zdania: – Po pierwsze, wszystkie media wybierały się do tej miejscowości na poszukiwania dalszej rodziny zamachowca. Po drugie, nie ma niczego złego w tym, że media szukają czegoś więcej na temat sprawcy takiej tragedii, włączając w to rozpytywanie wśród bliskich. Po trzecie, nasze kieleckie "Echo Dnia", które generalnie miało najlepszy serwis z Ostrowca, nie zdecydowało się wchodzić tak głęboko w życie tej rodziny. I to mądra decyzja. Po czwarte, generalnie chodzi o wiarygodność mediów, czyli o to, czy wierzymy w dobre intencje dziennikarzy konkretnych mediów. Odbiorcy nie wierzą – ja zresztą też nie wierzę – dlatego odrzucili w tym przypadku tę metodę i Stanowski musiał skasować ten słaby warsztatowo i etycznie kawałek.

Onet opublikował omówienie artykułu "Gazety Wyborczej". – Nie znam okoliczności wywiadu, który reporter przeprowadził z 80-letnią kobietą – mówi Bartosz Węglarczyk, redaktor naczelny Onetu. – Jestem przekonany, że "Gazeta Wyborcza" przestrzega standardów. Jeśli reporter uzyskał zgodę na rozmowę, nie użył podstępu, następnie rzetelnie zrelacjonował rozmowę, nie przedstawił nikogo w fałszywym świetle, nie widzę powodów do wstrzymania się od publikacji. Zdecydowanie odrzucam argument, że zgoda na rozmowę udzielona przez osobę 80-letnią nie powinna być w pełni honorowana. Nie mamy przecież do czynienia z osobą ubezwłasnowolnioną. Seniorów nie można traktować na innych zasadach. To ageizm – mówi Bartosz Węglarczyk.

Redakcja "Gazety Wyborczej" pytana o powody publikacji tekstu opartego na rozmowie z babcią zamachowca odpowiedziała oświadczeniem Pauli Skalnickiej, wicenaczelnej "Gazety Wyborczej", szefowej newsroomu Gazeta.pl i Wyborcza.pl. "Nasi reporterzy od sobotniego popołudnia relacjonują tragiczne wydarzenia w Krakowie. Bardzo starannie, odsiewając nieprawdziwe, manipulacyjne, sensacyjne pogłoski od faktów – po to, aby nasi czytelnicy mieli możliwie najszerszy obraz sytuacji. Staramy się pomóc im zrozumieć, co się wydarzyło i dlaczego" – oświadczyła Paula Skalnicka.

Zaznaczyła, że jednym z elementów tej opowieści jest rozmowa z rodziną sprawcy.

"Uznaliśmy, że naszą powinnością jest porozmawiać z osobami, które mogą rzucić światło na tło tej tragedii. Wyjazd do Ostrowca Świętokrzyskiego i rozmowa z babcią zamachowca to naturalny element pracy reporterskiej. Tak samo, jak naturalnym elementem jest dochowanie zasad etyki dziennikarskiej – jasne wytłumaczenie, po co przyjeżdżamy, kim jesteśmy i co będzie efektem rozmowy z dziennikarzem. Bez presji i podstępów. Babcia zamachowca chciała opowiedzieć o swojej perspektywie, podzielić się rozpaczą i emocjami. Uważamy, że ma do tego pełne prawo – a my mamy obowiązek jej wysłuchać. Temat budzi emocje, dlatego opowiadamy go z konieczną wrażliwością, nie publikujemy zdjęć rozmówczyni, wyłączyliśmy komentarze pod tekstem. Nie widzimy jednak powodu, aby cenzurować tę część rzeczywistości" – napisała zastępczyni redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej".

– To rozdmuchany problem – mówi w rozmowie z "Presserwisem" Dorota Ceran z Towarzystwa Dziennikarskiego, dziennikarka i pisarka w przeszłości związana przez wiele lat z TVP Łódź, pytana o kontrowersyjne materiały z udziałem babki zamachowca. – Docieranie do źródeł, osób kluczowych do tłumaczenia zdarzeń, to nasz podstawowy, dziennikarski obowiązek. Naturalnie naszą pracą nie powinniśmy nikomu robić krzywdy, ale wypowiedzi 80-latki nikogo nie obrażały, być może ona sama miała potrzebę podzielenia się swoimi emocjami – mówi Ceran. W jej ocenie usunięcie materiału przez Krzysztofa Stanowskiego z Kanału Zero było działaniem koniunkturalnym. – Zapewne zorientował się, że wypowiedzi babci zamachowca nie są na tyle sensacyjne, aby zdobyć wysokie zasięgi i doszedł do wniosku, że zaprezentuje się jako osoba, która przestrzega zasad i standardów dziennikarskich. Choć przecież nagminnie je łamie – zauważa Dorota Ceran.

Fragmenty rozmowy babki zamachowca z "Gazetą Wyborczą" cytowały także inne redakcje – Plotek.pl, Dziennik.pl, o2.pl, Pudelek.pl i serwis internetowy dwutygodnika "Viva!".

24-letni mieszkaniec Ostrowca Świętokrzyskiego w sobotę strzelał z samochodu do przypadkowych osób. Zginęło sześć osób, 15 zostało rannych, w tym dwóch policjantów. Napastnik w poniedziałek rano zmarł w szpitalu. W mieszkaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim znalezione zostały zwłoki rodziców i siostry sprawcy ataku.

(JF, MZD, 10.11.2026)