Wróg numer dwa. „Blikk” pierwszą medialną ofiarą przedwyborczej gry Viktora Orbána

Pierwszą ofiarą przedwyborczej gry Viktora Orbána był tabloid „Blikk”.

Iván Zsolt Nagy, były naczelny tego węgierskiego dziennika, trafił na bezrobocie w ciągu zaledwie tygodnia. Jeszcze we wtorek 28 października, czyli trzy dni przed ogłoszeniem sprzedaży „Blikk” spółce powiązanej z Orbánem, poleciał do Zurychu. Był tam zaproszony na coroczne spotkanie redakcyjne tytułów należących do szwajcarskiego koncernu Ringier. Razem z jego kierownictwem spędził dwa dni na dyskusjach o strategii rozwoju na 2026 rok. Nagy opowiada mi, że już wtedy czuł się jak w kiepskim filmie, bo tuż po przylocie do Zurychu dostał zaproszenie na pilne piątkowe spotkanie w swojej węgierskiej redakcji, z zastrzeżeniem, że obecność jest obowiązkowa. Będąc jeszcze w Zurychu, Nagy dopytywał, o co chodzi, jednak przedstawiciele koncernu Ringier udawali, że nie mają o niczym pojęcia, lub szybko zmieniali temat. Iván Zsolt Nagy dowiedział się o wszystkim dopiero po powrocie do Budapesztu. O sprzedaży tabloidu „Blikk” poinformował go na lotnisku szef węgierskiego oddziału Ringiera, i to zaledwie kilkanaście godzin przed wydaniem oficjalnego komunikatu. Na piątkowym zebraniu z całą załogą osobiście pojawili się przedstawiciele szwajcarskiego koncernu – ci sami, z którymi Nagy jeszcze przed chwilą widział się w Zurychu.

– To było bardzo nieprzyjemne uczucie. Prezes węgierskiego oddziału Ringiera kilkakrotnie mnie przepraszał, że zostałem postawiony w takiej sytuacji – wspomina w rozmowie z „Press” Iván Zsolt Nagy. Były naczelny najpopularniejszego tabloidu na Węgrzech niedługo później usłyszał od nowych właścicieli, że straci pracę. Nagy tłumaczy, że w tamtym momencie już i tak był zdecydowany na odejście. Mógł się spodziewać przecież, jaką linię będzie miał tabloid w rękach Indamedia – koncernu, którego współwłaścicielem jest Miklós Vaszily, prezes stacji telewizyjnej TV 2 i biznesmen powiązany z rządzącą partią Fidesz. Należąca do niego Indamedia sukcesywnie wykupuje firmy medialne i zamienia je w prorządowe tuby propagandowe. Oprócz tabloidu „Blikk” węgierski koncern odkupił od Ringiera magazyny kobiece „Kiskegyed” i „Glamour”, tytuł motoryzacyjny „Autobild” oraz m.in. kilka pism telewizyjnych. W komunikacie dotyczącym sprzedaży Marc Walder, prezes Ringiera, oświadczył z dużą dozą hipokryzji, że Indamedia dzięki silnej pozycji na węgierskim rynku ma idealne warunki do przyspieszenia transformacji marek medialnych będących przedmiotem transakcji i że „zapewni im przyszłość pełną sukcesów”.

„BLIKK” LECI DO WASZYNGTONU

O tym, jaka jest ta przyszłość, opowiada mi Iván Zsolt Nagy. – W ciągu niecałego miesiąca od mojego odejścia Viktor Orbán udzielił dwóch krótkich wywiadów pismu „Blikk”. To nie były poważne rozmowy o polityce. Podczas jednej z nich Orbán tłumaczył, dlaczego w trakcie wywiadów telewizyjnych robi dużo notatek, co ponoć pomaga mu się lepiej skupić. To był wtedy gorący temat, bo noc wcześniej premier wystąpił w telewizji ATV i na oczach widzów wciąż coś skrzętnie rysował. Szybko podchwycili to politycy i media, ale to „Blikk” pierwszy mógł o tym porozmawiać z Orbánem – opowiada Nagy, podając jeszcze jeden przykład tego, jak tabloid po zmianie właściciela zyskał przychylność szefa Fideszu. Zaledwie kilka dni po sprzedaży tytułu jeden z reporterów „Blikk” towarzyszył Orbánowi podczas podróży do Waszyngtonu, gdzie doszło do spotkania z Trumpem. Na pokład rządowego samolotu zaproszono wyłącznie dziennikarzy z redakcji przychylnych władzy.

– Nie mam złudzeń, że „Blikk” w rękach Indamedia stanie się prorządowy i zaprzepaści cały wysiłek, jaki włożyłem w próbę redefinicji tego tytułu, tak aby był mniej sensacyjny i clickbaitowy – opowiada Nagy, który objął stanowisko naczelnego tabloidu w kwietniu 2025 roku, zaledwie siedem miesięcy przed jego sprzedażą. Jak twierdzi, zaoferowano mu wieloletni kontrakt, a kierownictwo Ringiera wyraźnie dało do zrozumienia, że chce zainwestować w transformację dziennika.

Skąd więc ta nagła sprzedaż? Iván Zsolt Nagy spekuluje, że mogła za tym stać zwykła ekonomiczna kalkulacja. – Mówi się, że Indamedia zaproponowała szwajcarskiemu koncernowi znacznie wyższą kwotę niż cena rynkowa. Szefostwo wydawnictwa musiało sobie też zdawać sprawę, że w przypadku odmowy rządowa machina propagandowa może im utrudnić prowadzenie biznesu, odcinając dopływ reklam państwowych i tym sam narażając na duże straty finansowe. To rzeczywistość dobrze znana redakcjom, których rząd Viktora Orbána nie uznaje za przychylne – tłumaczy Nagy. I dodaje, że nie ma złudzeń, dlaczego powiązany z Fideszem koncern kupił tabloid mniej niż pół roku przed wyborami parlamentarnymi.

– Po raz pierwszy od 16 lat Orbán stoi przed widmem porażki, mając za rywala opozycyjną partię Tisza, która prowadzi w niezależnych sondażach. Nie dziwi mnie więc, że Indamedia zainwestowała w dziennik, który w serwisie online czyta codziennie ponad pół miliona osób. Wśród czytelników „Blikk” dużą grupę stanowi elektorat Fideszu, czyli ludzie mieszkający poza Budapesztem oraz osoby 60+. To dlatego w przeciwieństwie do innych niezależnych mediów „Blikk” nie jest odcięty od reklam państwowych – tłumaczy Nagy, dodając, że według niego tabloid może być także kołem ratunkowym na wypadek przegranej Fideszu. Partia będzie miała wtedy własną tubę propagandową w postaci popularnego tabloidu.

DAROWIZNA DLA O ORBÁNA

Po przejęciu „Blikk” przez Indamedia Europejska Federacja Dziennikarzy i inne organizacje zaapelowały do Europejskiej Rady ds. Usług Medialnych, by wydała opinię na temat skutków tej transakcji. Organizacje w swoim apelu przypomniały o losie lewicowego dziennika „Népszabadság”. Gdy Ringier w 2016 roku swoje udziały w tym tytule sprzedał koncernowi Mediaworks, jego wydawanie zawieszono. Niedługo później nowy właściciel mający w portfolio także dzienniki regionalne sprzedał je firmie powiązanej z Lorincem Mészárosem, biznesmenem i przyjacielem Orbana z dzieciństwa. W komunikacie właściciele Mediaworks napisali, iż mają nadzieję, że nowy wydawca rozwiąże problemy związane z „Népszabadság”. Nie trzeba mówić, że dziennika krytycznego wobec Orbána już nigdy nie reaktywowano.

To tylko przykłady modus operandi premiera Węgier, który z tylnego siedzenia konsoliduje rynek medialny pod swoim butem. Robi to właśnie z pomocą zaprzyjaźnionych biznesmenów, którzy przez lata wykupowali kolejne tytuły oraz stacje radiowe i telewizyjne, a następnie przekazywali je – w wielu przypadkach za darmo – powołanej przez rząd w 2018 roku Fundacji KESMA (Środkowoeuropejska Fundacja Prasy i Mediów).

Szacuje się, że Orbán pośrednio lub bezpośrednio kontroluje dziś ponad 80 proc. rynku medialnego na Węgrzech. Narzędziem w jego rękach jest też obsadzony lojalistami Urząd ds. Mediów i Komunikacji, który udziela koncesji nadawczych, oraz polityka przyznawania reklam państwowych tylko posłusznym redakcjom. Te niezależne borykają się z problemami finansowymi, mają zakaz wstępu na rządowe konferencje prasowe, a ich pytania zadawane władzom zazwyczaj pozostają bez odpowiedzi. Serwisy takich tytułów, jak m.in.: Hvg.hu, Telex.hu, 444.hu, „Magyar Hang” czy „Népszava”, bywały też w ostatnich latach celem cyberataków.

Najnowszym ciosem w niezależne media – po odkupieniu tabloidu „Blikk” – było zamknięcie węgierskiego oddziału Radia Wolna Europa. Nastąpiło to 21 listopada 2025 roku, czyli zaledwie dwa tygodnie po wizycie Viktora Orbána w Waszyngtonie. Administracja Trumpa, tłumacząc swoją decyzję w liście do Kongresu, ogłosiła, że rząd USA nie będzie finansował działalności medium „będącego w opozycji do prawomocnie wybranego premiera Węgier”. W wyniku tej decyzji pracę straciło 12 dziennikarzy.

– Szczerze mówiąc, nie wiem, gdzie znajdą pracę. Na Węgrzech jest coraz mniej miejsca dla niezależnych reporterów – komentuje w rozmowie z „Press” Csaba Lukács, dyrektor zarządzający tygodnika „Magyar Hang”, konserwatywnego tytułu krytycznego wobec rządu Orbána.

Łączymy się telefonicznie, gdy Lukács wraca z Pragi, gdzie podczas konferencji Forum Media wygłosił wykład o sytuacji niezależnych mediów na Węgrzech. Rozmawiamy na kilka tur. Dwukrotnie przerywa nam kontrola konduktora, innym razem Lukács musi się przesiąść do innego pociągu.

Gdzieś przed Pardubicami, miejscem przesiadki, opowiada mi, że w geście solidarności ze zwolnionymi dziennikarzami Radia Wolna Europa jego tygodnik wydrukował kilkustronicowy dodatek z ich najpopularniejszymi artykułami.

Wkładkę, podobnie jak cały numer tygodnika, redakcja standardowo wydrukowała na Słowacji. Standardowo, bo jak tłumaczy Csaba Lukács, żadna drukarnia na Węgrzech nie odważy się dziś drukować tytułu krytycznego pod adresem rządu. Jak wylicza dziennikarz, „Magyar Hang” w ciągu ośmiu lat działalności nie doczekał się ani jednej reklamy państwowej, co skłoniło wydawcę do złożenia skargi do unijnej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji.

Poza zasięgiem „Magyar Hang” są też rozmowy z przedstawicielami rządu, nie licząc dwóch krótkich wywiadów z dwoma ministrami z Fideszu. Tę informacyjną lukę dziennikarze „Magyar Hang” odczuwają także przed zbliżającymi się wyborami parlamentarnymi. Podobnie jak inne niezależne media nie mają wstępu na wiece Fideszu. Jedynym sposobem na ich relacjonowanie jest więc czatowanie w pobliżu danego wydarzenia. Informacje o tym, gdzie akurat na węgierskiej prowincji odbędzie się spotkanie Fideszu, redakcja „Magyar Hang” dostaje często od swoich czytelników. Lukács opowiada, że dziennikarze tygodnika rzecz jasna nie mają też akredytacji na rządowe konferencje prasowe, a nawet wstępu do budynku parlamentu.

– Na konferencje wpuszczają tylko dziennikarzy z węgierskiej agencji prasowej MTI, telewizji publicznej i innych mediów powiązanych z obozem władzy. Nie muszę tłumaczyć, że podczas takich spotkań nie padają żadne trudne pytania – zaznacza Csaba Lukács, dodając, że tygodnik „Magyar Hang” za krytyczne artykuły wobec Fideszu regularnie określany jest mianem „zagranicznego agenta”.

To, jak działa polityczna nagonka na Węgrzech, Csaba Lukács odczuł ostatnio na własnej skórze. Zaczęło się w sierpniu 2025 roku od programu na YouTubie, w którym przekonywał, że jeśli Péter Magyar, lider partii Tisza, pojedzie ze swoją kampanią do Rumunii, gdzie mieszka duża społeczność węgierska, to zapewne żaden tamtejszy węgierski burmistrz nie będzie miał odwagi się z nim spotkać.

– Moją wypowiedź podchwyciły serwis Origo.hu i inne prorządowe media, prezentując to tak, jakbym wszystkich Węgrów mieszkających w Transylwanii miał za głupich i tchórzliwych. Choć cała burza rozpętała się kilka miesięcy temu, wciąż zdarza się, że prorządowe media odnoszą się do mojej wypowiedzi na YouTubie. Gdy cytują jakiś artykuł z „Magyar Hang”, zaznaczają, że jego dyrektorem zarządzającym jest człowiek atakujący węgierską diasporę – relacjonuje Csaba Lukács, którego na fali nagonki oskarżono nawet o pedofilię. Zrobił to m.in. serwis Mandiner.hu.

Z kolei jeden z prorządowych dziennikarzy napisał na swoim Facebooku, że Lukács „wykorzystuje tajskich chłopców”. Jak tłumaczy dziennikarz, to odgrzewanie dawnych ataków nawiązujących do tego, że jest gejem. Csaba Lukács złożył w tych sprawach pozew o zniesławienie.

Jak w takich warunkach prowadzi się tygodnik i jak to możliwe, że jeszcze nie osiągnął on finansowego dna? Cotygodniowy nakład „Magyar Hang”, tytułu czytanego m.in. przez byłych wyborców Fideszu, to zaledwie 12 tys. egzemplarzy. Jak mówi mi Lukács, sytuacji nie ułatwia to, że na łamach tygodnika nie reklamują się nawet firmy z kapitałem zagranicznym, bo boją się problemów ze strony rządu.

Csaba Lukács: – Powiem szczerze: w takiej sytuacji funkcjonujemy jak tania linia lotnicza. Nie mamy wysokich pensji ani samochodów czy telefonów służbowych. Połowa naszej redakcji pracuje na pół etatu, dorabiając po godzinach w innych branżach. Aby utrzymać się na powierzchni, próbujemy zdywersyfikować przychody. Zarabiamy nie tylko na sprzedaży tygodnika, ale także książek i gadżetów z logo naszego tytułu. Do tego dostajemy darowizny od darczyńców, organizujemy debaty z płatnym wstępem i rozwijamy nasz kanał na YouTubie. Przy średniej około 3 mln odsłon miesięcznie na wyświetlaniu reklam zarabiamy w tym okresie średnio około 7 tys. dolarów – wylicza Csaba Lukács, dodając, że mniej niż 10 proc. budżetu redakcji to środki na realizację zagranicznych śledztw dziennikarskich. Tygodnik „Magyar Hang” opisał m.in., jak węgierski rząd finansował budowę luksusowych hoteli w Rumunii.

CZARNA LISTA

Sytuacja „Magyar Hang” i innych niezależnych tytułów na Węgrzech byłaby jeszcze trudniejsza, gdyby Orbán dopiął swego i przepchnął ustawę o przejrzystości życia publicznego. Projekt przepisów skierowanych do parlamentu w maju 2025 roku bierze na celownik organizacje i redakcje korzystające z funduszy zagranicznych. Tylko z tego powodu mogą być one wciągnięte na czarną listę przez funkcjonujący od prawie dwóch lat Urząd Ochrony Suwerenności.

Csaba Lukács: – W naszym przypadku oznaczałoby to, że nie moglibyśmy nawet prowadzić kanału na YouTubie, bo przecież należy on do Google’a, mającego europejską siedzibę w Irlandii. By nas uznać za „zagrożenie dla suwerenności Węgier”, wystarczyłoby także to, że ktoś mieszkający za granicą wykupi subskrypcję naszego tygodnika. W przypadku tego rodzaju transakcji musielibyśmy zapłacić karę będącą 25-krotnością takiego przelewu – tłumaczy dyrektor zarządzający „Magyar Hang”.

Jednak to nie koniec. Niezależnym mediom wpisanym na czarną listę przez Urząd Ochrony Suwerenności byłoby trudniej zbierać fundusze we własnym kraju. Na przykład podatnicy nie mogliby przekazywać im 1 proc. podatku w ramach corocznych zeznań finansowych.

Jak mówi „Press” medioznawczyni Ágnes Urbán z Instytutu Mérték, przepisy mogłyby szczególnie dotkliwie uderzyć w mniejsze, lokalne redakcje poza Budapesztem, w dużej mierze utrzymywane przez zagraniczne granty.

Z WAMI NIE ROZMAWIAM

Nie potrzeba przyjęcia kontrowersyjnej ustawy, by niezależne media były celem ataków ze strony wspomnianego Urzędu Ochrony Suwerenności. Ten regularnie publikuje analizy, w których oskarża redakcje o szerzenie propagandy pod dyktando zagranicznych grup interesu. Zdarzało się, że tego rodzaju treści udostępniane były także w formie płatnych reklam na Facebooku, co wychwycił zespół śledczy VSquare. W swojej analizie z października 2025 roku dziennikarze cytują wpis atakujący serwis śledczy Átlátszó. Czytamy w nim, że rzekomo prowadzona przez to medium „dezinformacja narusza suwerenność Węgier”. Innym razem Urząd Ochrony Suwerenności wziął na celownik Telex.hu – niezależny serwis założony przez byłych dziennikarzy portalu Index, dziś już należącego do proorbanowskiego koncernu Indamedia.

(…) Urząd Ochrony Suwerenności odsłonił zasłonę i wytłumaczył to jasno: oni [Telex.hu – red.] działają dzięki funduszom od Amerykanów (…), sieci George’a Sorosa (…), Brukseli i organizacji Internews. Pozostaje pytanie, dlaczego Telex nie chce upublicznić swoich kontraktów. Co zaproponował swoim zagranicznym darczyńcom za te pieniądze?” – insynuował w grudniowym poście na Facebooku Tamás Lánczi, szef Urzędu Ochrony Suwerenności, a niegdyś autor przemówień Orbána.

Iván Zsolt Nagy przypomina w rozmowie z „Press”, że Urząd przyjrzał się finansom serwisu Telex.hu w odwecie. Sprawa zaczęła się od propagandowego nagrania, w którym Viktor Orbán wypalił, że udzieliłby wywiadu tej redakcji, jeśli nie przyjmowałaby funduszy z zagranicy. Insynuował przy tym, że Telex.hu nie jest obiektywny i służy interesom swoich darczyńców. – Gdy redakcja temu zaprzeczyła, Urząd Ochrony Suwerenności wziął jej finanse pod lupę – relacjonuje Iván Zsolt Nagy, dodając, że Telex.hu podobnie jak inne niezależne media został okrzyknięty wrogiem węgierskiej suwerenności.

Paradoksalnie, według moich rozmówców, obóz rządzący mający za rywala opozycyjną partię Tisza uderza teraz głównie w nią, a nie w niezależne media.

– Kilka miesięcy przed wyborami media przestały być wrogiem numer jeden – uważa Ágnes Urbán. Tego samego zdania jest Iván Zsolt Nagy, choć zaznacza, że węgierski rząd nie zapomniał o atakach na niezależną prasę, co pokazuje niedawny zakup tabloidu „Blikk” oraz kampania przeciwko Telex.hu i ignorowanie pytań ze strony niezależnych dziennikarzy.

– To nie są ostre i bezpośrednie ataki, jednak może się zdarzyć, że Fidesz podkręci śrubę, jeśli jego sytuacja będzie się pogarszać, czy to w trakcie kampanii, czy już po wyborach. Nie możemy też wykluczyć, że przed wyborami jeszcze inne tytuły znajdą się pod kontrolą rządu. Nie chcę spekulować, ale zawsze jest taka możliwość – zaznacza Iván Zsolt Nagy.

Jak na razie pojawienie się opozycyjnej partii Tisza nie tylko postawiło w gotowości obóz rządzący, ale także ożywiło rynek medialny, o czym mówi mi Csaba Lukács.

– Gdy Péter Magyar udzielił naszemu tygodnikowi wywiadu w lutym 2024 roku – po tym jak odciął się od obozu władzy – numer z jego rozmową sprzedał się w około 20 tys. egzemplarzy. Odkąd w siłę urosła opozycyjna partia Tisza, ludzie chętniej kupują naszą gazetę – twierdzi Csaba Lukács.

O tym ożywieniu na rynku medialnym mówi też Ágnes Urbán, podkreślająca, że pomimo ataków na niezależne redakcje udało im się przez lata zbudować solidną bazę czytelników, subskrybentów i darczyńców chcących wspierać ich działania. Ekspertka jako przykład podaje sukces serwisów Telex.hu, 444.hu, 24.hu, a także portali śledczych Átlátszó i Direkt36. Dużą popularnością na Węgrzech cieszy się również podcast Partizán.

CENA ZA WOLNOŚĆ SŁOWA

Tego, jak zbliżające się wybory parlamentarne wpłyną na wyniki sprzedażowe tytułów i serwisów online, od środka nie może na razie obserwować Iván Zsolt Nagy. Jak mówi, od momentu odejścia z „Blikk” dostał jedną propozycję pracy, jednak ją odrzucił, bo oferowano mu prowadzenie serwisu sympatyzującego z Péterem Magyarem, liderem opozycyjnej partii Tisza.

– Nie wierzę, że można robić dobre dziennikarstwo, jeśli nie jest się wolnym od nacisków ze strony polityków. W swojej 32-letniej karierze już pięciokrotnie traciłem pracę przez zawirowania polityczne, m.in. w 2010 roku, gdy Orbán po raz drugi został premierem. Jako redaktor w radiu publicznym Kossuth Rádió nie czekałem na zmianę kierownictwa i sam odszedłem. Przez następnych 13 lat pracowałem w dwóch portalach: Hvg.hu i Origo.hu [w tym drugim, zanim stał się tubą propagandową – red.]. Dziś przyszło mi szukać pracy na jeszcze trudniejszym rynku medialnym – mówi Nagy, dodając, że ma 57 lat i liczy się z tym, że będzie musiał się przebranżowić.

– To nie jest prawda, że na Węgrzech nie ma wolności słowa. Jako niezależny dziennikarz możesz napisać wszystko, co uznasz za słuszne, ale musisz być gotowy na konsekwencje – zaznacza Nagy.

A te mogą być bolesne, nie tylko dla mediów.

Ágnes Urban: – Jeśli Fidesz wygra i tym razem przepchnie ustawę, która zablokuje niezależnym redakcjom pozyskiwanie funduszy, to może być ich koniec. Żyjemy w kraju, w którym około 15 niezależnych newsroomów – ogólnokrajowych i lokalnych – ma co prawda wiernych czytelników, ale nie ma pewności, czy uda im się przetrwać następny rok.

***

Ten tekst Marty Zdzieborskiej pochodzi z magazynu „Press” – wydanie nr 01-02/2026. Teraz udostępniliśmy go do przeczytania w całości dla najaktywniejszych Czytelników.

„Press” do nabycia w salonach prasowych, App Store, Google Play, e-Kiosku lub online na E-sklep.press.pl.

Czytaj też: Numer na 30-lecie "Press": rozmowa z Miszczakiem, sylwetka Wysockiej-Schnepf i plemiona

Marta Zdzieborska