Fake News

Sander Van der Linden
WYDAWNICTWO REBIS
WARSZAWA 2024

Holenderski specjalista od lat wykładający w USA proponuje w swojej książce ciekawe podejście do zjawiska fake newsów. Fake news to choroba wirusowa. Co prawda nie rozprzestrzenia się drogą kropelkową niczym grypa, ale jest równie zaraźliwa i wystarczy kontakt z „chorym”, by wirusa nieprawdziwej informacji przekazać dalej. A skoro mamy do czynienia z wirusem, potrzebna jest szczepionka.

Książka Van der Lindena, choć szczepionką nie jest, podpowiada, jak taką szczepionkę stworzyć samemu. Podobnie jak w przypadku medycznych preparatów, i tu potrzeba wyizolowanego wirusa – nieprawdziwej informacji, którą łatwo zidentyfikować, prześledzić proces jej namnażania, drogi przenoszenia, szkody, jakie robi w społeczeństwie. A potem, zamiast walczyć, wykluczać czy negować, wystarczy zaszczepić innym przekonanie o nieprawdziwości przekazywanej informacji.

Van der Linden zna się na fake newsach. Przy jego udziale w 2017 roku powstała gra „Bad News”. To jeden z elementów szczepionki, jaką proponuje. Gra polegała na tworzeniu fałszywej narracji w wyimaginowanym medium podobnym do platformy X.

Nieważne, jaką wiedzę o fake newsach mamy ani jak głęboko siedzimy w mechanizmach dezinformacji. Książka, przykłady w niej zawarte i uwagi autora rzeczywiście działają jak szczepionka. „Fake news” ma pewien minus. Van der Linden pisał tę książkę dla Amerykanów. Posługuje się przykładami czytelnymi dla mieszkańców USA, lecz niekoniecznie dla Europejczyków. Również część dydaktyczna jest tu skoncentrowana na amerykańskim odbiorcy. Ale i tak jest to książka, którą powinien przeczytać każdy dziennikarz i redaktor.

PAR