Żydowska Ameryka. Wczoraj i dziś diaspory w USA

Tomasz Zalewski
POLITYKA
WARSZAWA 2023

Tomasz Zalewski oczywiście ma rację, że o diasporze żydowskiej przypominamy sobie zwykle wtedy, kiedy ma do nas o coś pretensje – restytucję mienia czy incydenty antysemickie – na co dzień jednak niewiele o niej wiemy. Podjął się więc autor opisania tej społeczności i zrobił to znakomicie! Można uznać, że gdy bierze się na warsztat tak przebogatą kulturę, tak wiele kontekstów, tak barwne postaci, książka pisze się sama. Ale tak wcale nie musi być. W pisarstwie Zalewskiego – wieloletniego korespondenta polskich mediów w USA – jest mistrzowski pierwiastek dziennikarski, który pozwala mu snuć arcyciekawą balladę pod rękę ze swoimi bohaterami. Balladę, która traktuje o diasporze w ogóle, ale opowiada o ludziach w szczególe wraz z ich przekonaniami, nadziejami, lękami i historiami wielokrotnie dotyczącymi także Polski.

Bo książka ta mówi o Żydach – jak do Ameryki przybyli, jak wpłynęli na amerykańską kulturę i politykę, jak dorobili się fortun, jak dziś walczą o swoje, jak się kłócą – ale równie dużo mówi o Stanach Zjednoczonych. Tym niezwykłym kraju, który daje szanse, ale też pozbawia złudzeń. W kraju, który Żydzi w części zbudowali, a który wciąż patrzy na nich nieufnie. W znakomitym rozdziale zatytułowanym „Żydzi rządzą Ameryką?” autor pisze: „Zacznijmy od pewnej iluzji. Ilu jest Żydów w Ameryce? (…) Amerykanie sądzą, że stanowią oni aż 30 procent ludności USA. Tymczasem ich prawdziwa liczba, 5–7 milionów, to niewiele ponad 7 procent całej populacji Amerykanów”. A jednak są potęgą. Po lekturze wiemy dlaczego. Świetna książka.

(MAT, 04.01.2024)