Demagog uruchamia kwartalnik online "Obiektyw". "To naturalne rozwinięcie misji Demagoga"

Stowarzyszenie Demagog uruchamia kwartalnik online "Obiektyw" - magazyn poświęcony analizom i śledztwom dotyczącym dezinformacji. Tworzy go zespół Demagoga i współpracujący z nim eksperci. Jego celem jest przede wszystkim pokazywanie mechanizmów, sieci i modeli działania wykorzystywanych we współczesnych kampaniach dezinformacyjnych.

Jak informuje Demagog "Obiektyw" ma odpowiadać na problem, który coraz częściej opisują badacze: odbiorcy nie tylko wpadają w pułapki fałszywych narracji, lecz także doświadczają przeciążenia informacyjnego i zniechęcenia. W polskim raporcie Fundacji Pole Dialogu i Uniwersytetu Warszawskiego zwrócono uwagę, że sama korekta fałszu może działać krótkoterminowo, ale bez działań systemowych rośnie poczucie chaosu i bezradności.

"»Obiektyw« to naturalne rozwinięcie misji Demagoga. Przechodzimy od punktowych weryfikacji do form kompleksowych – analiz i śledztw, które pokazują całe ekosystemy dezinformacji" - podkreśla Marcel Kiełtyka, redaktor naczelny "Obiektywu" oraz członek zarządu Stowarzyszenia Demagog i Rady Odporności przy MSZ. "Fact-checking to często początek, a nie koniec pracy związanej z dezinformacją. Interesuje nas nie tylko demaskowanie fałszu, lecz przede wszystkim ustalenie, kto go produkuje, jak jest dystrybuowany oraz komu i w jaki sposób przynosi zyski. Chcemy odsłaniać mechanizmy stojące za manipulacją, zamiast poprzestawać na jej najbardziej widocznych objawach. Dlatego pracujemy na podstawie transparentnej metodyki, wiarygodnych danych i weryfikowalnych źródeł. Dbamy o kontekst i odpowiedzialność publikacyjną - tak, aby nasze teksty były użyteczne nie tylko dziś, ale także jako punkt odniesienia na przyszłość" - dodaje.

Start projektu zostanie ogłoszony podczas konferencji inauguracyjnej 2 marca 2026 roku w Klubie Outriders w Warszawie. Demagog zaprezentuje ideę "Obiektywu" i przedstawi pierwsze wnioski z publikacji. Zaplanowano również dyskusję z ekspertami o tym, jak zmieniają się kampanie manipulacji - od propagandy po dezinformację zdrowotną i automatyzację przekazów.

Pierwszy numer "Obiektywu" jest poświęcony hasłu "Sieć. Kto ją zastawia i jak się z niej wyplątać?".

Jak zaznacza Marta Trzeciak, redaktorka prowadząca magazynu, w pierwszym wydaniu "Obiektywu" dezinformacja zostanie pokazana jako sieć - złożony system zbudowany z połączonych ze sobą węzłów. "To nie jest przypadkowa rozsypanka fałszywych informacji, lecz hierarchiczny układ, który potrafi reagować jak jeden organizm" - mówi Marta Trzeciak.

Pierwsze wydanie skupia się m.in. na osobach, które tworzą i rozpowszechniają fałszywe informacje, a następnie czerpią z tego korzyści. "Bohaterem naszego śledztwa jest lekarz zdobywający zaufanie czy wręcz uwielbienie setek tysięcy kobiet, których nigdy osobiście nie spotkał i nigdy nie badał w kontakcie bezpośrednim" - opowiada Trzeciak.

Jak dodaje, mimo braku osobistego kontaktu odbiorczynie treści tworzonych przez internetowego medyka nierzadko decydują się przestrzegać restrykcyjnych zaleceń i ponosić wysokie koszty "holistycznej" ścieżki leczenia, sięgające nawet kilkunastu tysięcy złotych w skali miesiąca.

Analiza przeprowadzona przez zespół "Obiektywu" pokazuje, jak w sieci może powstawać ekosystem łączący autorytet medyczny, narracje pseudonaukowe oraz rynek suplementów diety i usług zdrowotnych. Śledztwo obejmuje zarówno analizę publicznych wypowiedzi i rekomendacji zdrowotnych, jak i powiązań promocyjnych oraz komercyjnych związanych z suplementami diety i ofertą diagnostyczną kierowaną do odbiorców internetowych. W ramach śledztwa redakcja współpracowała z Fundacją Badamy Suplementy, przeprowadzono niezależne badania laboratoryjne wybranych produktów promowanych w analizowanym ekosystemie.

Ostatecznie redakcja "Obiektywu" skierowała zawiadomienia do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Okręgowej Izby Lekarskiej, Rzecznika Praw Pacjenta oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskami o analizę wybranych praktyk związanych z publicznym rekomendowaniem terapii, diagnostyki oraz suplementów diety.

W pierwszym numerze znajdzie się również tematyka AI i fałszywych informacji kreowanych dzięki sztucznej inteligencji czy przedruki tekstów opublikowanych na portalu demagog.pl.

(PAR, 27.02.2026)