Watchdog Polska dostał dokumenty z PFN po ponad siedmiu latach starań. "To nie jest rekord"

Sieć Obywatelska Watchdog Polska przez siedem i pół roku starała się uzyskać informacje dotyczące kosztów działań agencji PR pracującej dla Polskiej Fundacji Narodowej. Sądy wielokrotnie przyznawały rację Watchdog Polska, ale PFN nie udostępniała informacji. Stało się to dopiero w styczniu br. To nie jest rekordowo długi czas w uzyskiwaniu dostępu do informacji publicznych.

Okazało się, że w latach 2017–2018 agencja Partner of Promotion wystawiła PFN jedną fakturę na nieco ponad 10 tys. zł i zawarła umowę na 35 tys. zł miesięcznie za swoje usługi, w okresie od 21 marca do 30 września 2018 roku. "Nie możemy zrozumieć, dlaczego utrudniano nam dostęp do tej informacji przez tyle lat" – podkreśla organizacja na swojej stronie internetowej.

PFN nie udostępniała informacji mimo wezwań

Sprawa zaczęła się w 2018 roku, gdy w mediach pojawiła się informacja, że utworzona przez spółki skarbu państwa PFN, która miała promować Polskę, wynajęła agencję PR do wykonywania tego, do czego Fundacja została powołana. 27 kwietnia 2018 roku powołując się na art. 61 Konstytucji RP o prawie dostępu do informacji publicznej, Watchdog Polska zwrócił się do PFN o udostępnienie umowy z agencją Partner of Promotion, a także faktury i rachunków za jej usługi. PFN wydała oświadczenie i zawiesiła postępowanie w tej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia innej sprawy – żądania dostępu do rejestru umów Fundacji.

Czytaj też: Kanał Zero krytykowany za reportaż o Rosji. Wiernikowska: "Wyprawę fundował Stanowski"

"Nigdy wcześniej nie spotkaliśmy się z taką argumentacją, ponieważ ustawa o dostępie do informacji publicznej w ogóle nie przewiduje trybu »zawieszenia postępowania«" – komentuje Watchdog Polska. Organizacja dodaje, że "kuriozalne" było też zawieszanie sprawy w związku z zupełnie innym wnioskiem. Kontrowersje wzbudziła decyzja PFN, że do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej nie będzie rozpatrywała analogicznych wniosków, bo – jak twierdziła PFN – nie jest podmiotem zobowiązanym do przestrzegania ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Najpierw Wojewódzki Sąd Administracyjny, do którego Watchdog Polska składał skargi, uchylał postanowienia PFN, potem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną PFN. Jednak PFN nadal odmawiała ujawnienia informacji. Tym razem Fundacja tłumaczyła, że jest "prywatną" instytucją i nie gospodaruje środkami publicznymi.

Watchdog Polska wygrywał kolejne sprawy w sądach. Te nie miały wątpliwości, że PFN jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Choć w maju 2022 roku NSA oddalił skargę kasacyjną – co kończyło drogę sądową sporu – PFN, mimo wezwań do wykonania wyroków, przez kolejne trzy lata nie udostępniała informacji. PFN zrobiła to dopiero w styczniu br.

"Chodziło o to, żeby nie odpuszczać"

W komunikacie nt. ponad siedmioletnich starań o dostęp do informacji Watchdog Polska zaznacza, że stawką tej sprawy było potwierdzenie, iż publiczne pieniądze, niezależnie od formy prawnej podmiotu, muszą podlegać realnej kontroli społecznej, a "zawieszanie jawności nie jest i nie może być legalną strategią".

Czytaj też: Z "Gazety Wyborczej" po ponad 27 latach odszedł Rafał Stec. "Nikt go nie zatrzymywał"

Szymon Osowski, prezes Watchdog Polska, w rozmowie z "Presserwisem" zapewnia, że nie żałują, że musieli podjąć tak wiele wysiłków, żeby uzyskać informacje od PFN. – Chodziło o to, żeby nie odpuszczać – mówi Osowski. Dodaje, że instytucje i podmioty dysponujące publicznymi funduszami wiedzą, jak przeciągać sprawy latami w sądach.

Osowski podkreśla, że jego fundacja niedawno zakończyła inną sprawę, w której uzyskanie od PKP SA kontraktów zarządu zajęło 10 lat. Jeszcze dłużej, bo już 11 lat, trwają ich batalie sądowe z Uniwersytetem im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Uczelnia nie chce udostępnić dokumentów dotyczących projektu kosztującego 3,8 mln zł. – Tę sprawę będą opisywali w podręcznikach, bo projekt UKSW dotyczy "nowego modelu jawności w Polsce" – zaznacza Osowski.

PFN powstała w 2016 roku. Wsparły ją fundusze z 17 spółek skarbu państwa. Obecnie PFN boryka się problemami finansowymi i większość jej projektów została wstrzymana. W latach 2017–2018 wiceprezesem PFN był Maciej Świrski – późniejszy przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Czytaj też: W poniedziałek rano ruszył portal Zero.pl. "Stawiamy na dziennikarstwo śledcze"

(KB, 09.02.2026)