Maxima culpa. Jan Paweł II wiedział

Ekke Overbeek
WYDAWNICTWO AGORA & NISZA
WARSZAWA 2023

Prawdopodobnie wszyscy o tej książce już w Polsce słyszeli, prawdopodobnie co drugi ma wyrobione zdanie. Ale czytało niewielu, jak na burzę, która wokół niej się rozpętała. Książka holenderskiego dziennikarza Ekke Overbeeka wraz z reportażem Marcina Gutowskiego „Franciszkańska 3” już zdążyła przetasować nieco polską politykę. Propagandyści doskonale bowiem wiedzą, że w kontrze do niej i na obronie czci Jana Pawła II można sporo zyskać. Machina ruszyła – szybko ustalono, że Overbeek (jak i Gutowski zresztą) to antypolski poszukiwacz sensacji, który zamachnął się na świętość. Podobnie jak wszyscy, którzy krytykują Kościół. Dla Overbeeka to i szansa, i przekleństwo. Pewnie sprzeda więcej książek, ale debata wokół tego, co wyśledził – jaki był sposób działania polskiego Kościoła wobec księży pedofilów w czasach arcybiskupa Karola Wojtyły – skończyła się po dwóch tygodniach na konstatacji, że na razie nic nie wiadomo. Bo: 1. Ubeckie i esbeckie kwity nie są wiarygodne, 2. kościelne archiwa zamknięte na głucho, 3. nie można ocenić postawy Wojtyły z dzisiejszej perspektywy, 4. do tematu lepiej wrócić później, gdy nie będzie już tak ryzykowny dla demokracji. Gdyby obrać książkę z tych politycznych kontekstów i kilku zbyt brawurowych fragmentów (teza, że część o Sapiesze i jego upodobaniach niepotrzebnie odwróciła uwagę od sedna sprawy, jest uprawniona), pozostanie zręczne śledztwo oparte na licznych dokumentach i docieraniu do świadków, które prowadzi do wniosku, że „Jan Paweł II wiedział”. Cóż kiedy – jak pisze Overbeek – „w kraju, gdzie stoi 509 pomników Jana Pawła II, gdzie jest 410 »dębów papieskich« i gdzie 1060 szkół nosi jego imię (…) bardzo trudno powiedzieć głośno, że kardynał Karol Wojtyła załatwił bezpieczne schronienie księdzu, który nie mógł dłużej funkcjonować w Krakowie z powodu »skandali obyczajowych«”.

MAT