Wojna w Hiszpanii. Reportaż z głębi kraju

S.L. Sznajderman
Przełożyła: Magdalena Kozłowska
WYDAWNICTWO CZARNE
WOŁOWIEC 2021

Szmuel Lejb Sznajderman nazywany jest pierwszym żydowskim korespondentem wojennym. Jego relacje z wojny domowej w Hiszpanii ukazywały się równolegle w jidysz i po polsku w latach 1936–1938. W wyprawie na tereny konfliktu towarzyszył mu fotograf David Seymour (poprz. Szymin), późniejszy współzałożyciel agencji Magnum, którego zdjęcia ilustrują książkę. Reporter podróżuje nadmorskim szlakiem od Barcelony do Walencji, siedziby władz republikańskich. Po drodze odwiedza mniejsze miasta przemysłowe, gdzie ze zdwojoną mocą pracują fabryki wina, szampana czy tekstyliów, by zaspokoić wojenne potrzeby. Nawet pomarańcze są tu walutą, za którą można kupić broń i samoloty. „W fabrykach i na jesiennych polach dominuje dziś żółty kolor wojny” – notuje Sznajderman po wizycie w „hiszpańskiej Łodzi”, gdzie produkuje się już tylko żółte płótno na wojskowe mundury. Razem z grupą innych dziennikarzy zagranicznych bierze udział w spotkaniach z politykami i bojownikami różnych frakcji walczących z dyktaturą gen. Franco. Relacjonuje skomplikowanie polityczne ówczesnej Hiszpanii i analizuje szanse na wygraną skłóconej strony antyfaszystowskiej. Udaje mu się dostać na obrady sądów doraźnych, które wydają szybkie wyroki śmierci na zdrajców. W wojennym chaosie ludność cywilna próbuje zachować resztki normalności; kawiarnie Barcelony są za dnia wypełnione i gwarne, a na arenach rozgrywają się walki byków. Narracja Sznajdermana jest konkretna i rzeczowa, a jednocześnie pełna emocji i wrażeń zmysłowych, kipiąca dźwiękami i kolorami. I niepozbawiona humoru, gdy autor pokpiwa z przywar hiszpańskiego charakteru. „Wojna w Hiszpanii” to nie tylko wartościowy dokument epoki, ale i część historii dziennikarstwa.

Urszula Roman