Zmierzch demokracji. Zwodniczy powab autorytaryzmu

Anne Applebaum

Przełożył: Piotr Tarczyński

Wydawnictwo Agora

Warszawa 2020

Wnikliwa analiza upadku wartości demokratycznych spod pióra laureatki Pulitzera Anne Applebaum. Autorka opisuje autokratów, ich żądzę władzy i drogę do niej. Przykładów we współczesnym świecie znajduje wiele – od rządów Prawa i Sprawiedliwości w Polsce, przez Węgry Viktora Orbána, Wielką Brytanię Borisa Johnsona, po Stany Zjednoczone Ameryki Donalda Trumpa. Jako jeden z charakterystycznych przykładów dążenia do kariery jednostki słabej, podatnej na autorytaryzm i nieposiadającej skonkretyzowanych poglądów politycznych opisuje drogę Jacka Kurskiego do prezesury w TVP: „Jest człowiekiem żądnym władzy i sławy, których – jak uważa – niesprawiedliwie mu odmówiono. (...) Jacek – przez tyle lat pozbawiony szacunku – dostał wreszcie swoje narzędzie zemsty. Dotarł tam, gdzie we własnym mniemaniu być powinien: w centrum uwagi, niczym radykał rzucający w tłum koktajle Mołotowa. Minęła mu frustracja zrodzona z niemożności awansu w systemie politycznym opartym na racjonalności i kompetencjach”. Książka nie poprzestaje na porządkowaniu faktów, ale przede wszystkim tłumaczy, jakimi sposobami autokraci przejmują władzę w Europie i Ameryce oraz dlaczego, mimo niszczenia podstaw demokracji i praworządności, mając za nic wolność słowa i prawa człowieka, nadal cieszą się poparciem znacznej części wyborców.

(WM, 12.01.2021)