„Naddniestrze. Terror tożsamości”

Piotr Oleksy

Wydawnictwo Czarne
Wołowiec 2018

Naddniestrze to nieuznawane przez żaden kraj na świecie separatystyczne, wspierane przez Rosję quasi-państwo, które na początku lat 90. ubiegłego wieku oddzieliło się od Mołdawii. Kojarzy się ono zwykle z czarną dziurą, gdzie nie obowiązuje prawo międzynarodowe, z niewymienialnymi nigdzie rublami naddniestrzańskimi, zakonserwowaną sowiecką rzeczywistością i idealnymi warunkami do prowadzenia niekontrolowanego handlu nie tylko bronią.

Piotr Oleksy nie napisał jednak książki o Naddniestrzu, by epatować kuriozami i dziwami z mafijnej krainy czarów. „Dość często ludzie zadają mi pytanie: »Jak się żyje w państwie nieuznawanym?«. Pierwsza odpowiedź, jaka przychodzi mi do głowy, brzmi: »Normalnie«” – pisze Oleksy.

Wartością tej książki jest olbrzymia historyczna, socjologiczna i politologiczna wiedza autora. Wnikliwie i ze szczegółami opisuje zawiłości naddniestrzańskiej polityki, gospodarki i życia codziennego. Próbuje wytłumaczyć, o co chodzi z tym Naddniestrzem, gdzie na relatywnie małej przestrzeni żyją obok siebie przedstawiciele kilku narodów. Opisuje eksperymenty społeczne, jakie przeprowadzali tam Turcy, Rumuni i Rosjanie. Przypomina też, że kiedyś kończyła się tam Polska.

Tak wnikliwej wiedzy nie udałoby się nikomu zdobyć z prasy lub internetu, bo to dość hermetyczny region, a informacje stamtąd rzadko do nas docierają. Oleksy podczas wyjazdów rozmawiał z miejscowymi naukowcami, politykami i mieszkańcami, a także z Igorem Smirnowem, ówczesnym prezydentem Naddniestrza. Co ważne, nie traktował rozmówców z pozycji gościa przybywającego, by skonfrontować cywilizowany świat z ich nieprostą, a często też dziwną dla nas rzeczywistością – lecz naprawdę chce nam tę ich rzeczywistość wytłumaczyć.

(MAK, 21.12.2018)