„Wojna, która nas zmieniła”

Paweł Pieniążek
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Warszawa 2017

Co jakiś czas dwie, trzy cywilne ofiary; w każdym tygodniu ginie też kilku ukraińskich żołnierzy. Jak zauważa Paweł Pieniążek, który spędził sporo czasu po obu stronach frontu w Donbasie, świat zapomniał o wojnie, która od ponad trzech lat toczy się na wschodzie Ukrainy, bo taka wojna nie interesuje mediów. Skończyły się szturmy, ataki, kontrataki i kotły. Żołnierze stoją na pozycjach i dość regularnie do siebie strzelają. „Wojna przestała być ciekawa” – mówi jeden z żołnierzy opisanych przez Pieniążka.

Ale wojna to nie tylko operacje militarne – to przede wszystkim ludzie i ich historie. Na tę wojnę najpierw szli ochotnicy, którzy protestowali na kijowskim Majdanie przepełnieni ideałami nowej, wolnej od korupcji i rosyjskich wpływów Ukrainy. W Donbasie przekonali się, że mimo iż stary reżim upadł, korupcja i bezprawie trzymają się mocno. Wielu zaczęło się dostosowywać do systemu, w którym, jeżeli nie bierzesz łapówek, giniesz. Pieniądze z łapówek za przemyt między terytoriami kontrolowanymi przez władze ukraińskie i separatystów szły też np. na zakup wyposażenia wojskowego. A gdy cel uświęca środki, szybko pojawiają się patologie. „W Donbasie, specjalnej strefie bezprawia, to ludzie w mundurach zakładają kajdanki, ogłaszają wyroki i je wykonują” – pisze Pieniążek.

W tej książce nie ma wzniosłości i apoteozy wojennego bohaterstwa. Jest wojenna rzeczywistość, okrucieństwo niewoli, które niszczy ludzi po obu stronach frontu – i tych walczących, i cywili. Wojna ta daje też do myślenia relacjonującym ją korespondentom, a swoich przemyśleń w książce autor nie ukrywa.

MAK